نگاهی به فناوری mRNA؛ انقلابی در ساخت واکسن فایزر
نگاهی به فناوری mRNA؛ انقلابی در ساخت واکسن فایزر
واکسن فایزر-بیوانتک (Pfizer-BioNTech) یکی از اولین واکسنهایی بود که برای مقابله با ویروس کرونا (SARS-CoV-2) در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفت. آنچه این واکسن را از بسیاری دیگر متمایز کرد، استفاده از فناوری پیامرسان RNA (mRNA) بود؛ فناوریای نوآورانه که مسیر تازهای را در تولید واکسنها گشود.
فناوری mRNA چیست؟
mRNA یا RNA پیامرسان، نوعی مولکول ژنتیکی است که دستورالعمل ساخت پروتئینها را از DNA به کارخانه تولید پروتئین در سلولها (ریبوزومها) منتقل میکند. در واکسن فایزر، به جای استفاده از ویروس غیرفعالشده یا پروتئین آماده، از یک نسخه مصنوعی از mRNA ویروس کرونا استفاده میشود که دستور ساخت پروتئین شاخکی (Spike) ویروس را در خود دارد.
پس از تزریق، سلولهای بدن mRNA را دریافت کرده و برای مدت کوتاهی شروع به تولید پروتئین شاخکی ویروس میکنند. این پروتئینها بیضررند، اما سیستم ایمنی بدن آنها را شناسایی کرده و علیهشان پادتن تولید میکند. به این ترتیب، در صورت ورود ویروس واقعی، بدن از قبل آماده مقابله با آن خواهد بود.
چرا فناوری mRNA مهم است؟
سرعت تولید بالا: به دلیل عدم نیاز به پرورش ویروس یا تولید پروتئین در آزمایشگاه، واکسنهای mRNA بهسرعت طراحی و ساخته میشوند.
ایمنی بالا: mRNA در بدن باقی نمیماند و وارد هسته سلول نمیشود؛ بنابراین باعث تغییر ژنتیکی نمیشود.
قابلیت بهروزرسانی: در صورت جهش ویروس، نسخه جدید mRNA را میتوان در زمان کوتاه طراحی کرد.
دسترسی به فناوریهای پیشرفته نانو: واکسن فایزر برای انتقال mRNA از نانوذرات لیپیدی (LNP) استفاده میکند که mRNA را در برابر تجزیه محافظت کرده و به سلولها میرسانند.
چالشها و آینده
اگرچه فناوری mRNA امیدهای بزرگی در زمینه درمان و پیشگیری از بیماریها ایجاد کرده، اما همچنان با چالشهایی مانند نیاز به دمای بسیار پایین برای نگهداری، هزینه بالا و حساسیت برخی افراد نسبت به اجزای واکسن مواجه است.
با این حال، موفقیت واکسن فایزر در برابر کووید-۱۹ نشان داد که فناوری mRNA میتواند افقهای تازهای را در مبارزه با بیماریهای عفونی، سرطانها و بیماریهای ژنتیکی بگشاید